Prinseneilanden van Istanbul — Autovrije dag op Büyükada

Een autovrije Marmara-ontsnapping, twee uur van de bazaar

De Prinseneilanden (Adalar) zijn een keten van negen eilanden verspreid over de Zee van Marmara, ongeveer 5 km voor de Aziatische kust van Istanbul. Ooit de plek waar Byzantijnse keizers in ongenade gevallen verwanten en aristocraten verbanden naar eilandkloosters, vormen ze tegenwoordig het geliefde autovrije toevluchtsoord van de stad. Büyükada, wat eenvoudigweg "Groot Eiland" betekent, is met zo'n 5 vierkante kilometer het grootste, met een vaste bevolking van bijna 8.000 mensen die in de zomer flink aanzwelt. Er rijden hier geen privéauto's: u verplaatst zich te voet, per fiets of met een elektrisch karretje, en de lucht ruikt naar dennen en zee in plaats van uitlaatgassen.

Erheen komen: de veerbootovertocht is het halve genot

Openbare veerboten varen naar Adalar vanuit Kabataş, Eminönü, Beşiktaş, Kadıköy en Bostancı, het hele jaar door minstens acht keer per dag; de overtocht duurt doorgaans ongeveer 1 tot 1,5 uur, afhankelijk van het vertrekpunt en hoeveel eilanden de boot eerst aandoet. Tijdens een privétour halen we u van deur tot deur op, regelen we de veerboottickets en plannen we de boot zo dat u uitkijkt op het open dek met zicht op de Marmara in plaats van op wachtrijen. Bostancı, aan de Aziatische kant, is de dichtstbijzijnde aanlegplaats op het vasteland en de kortste oversteek naar Büyükada.

Wat u ziet en doet op Büyükada

U stapt van boord bij de elegante art-nouveau veerterminal van Büyükada en komt uit op het Lunaparkplein, het levendige hart van het eiland vol cafés en bakkerijen. Vanaf hier ontvouwt de dag zich in een rustig tempo: een rondje door de achterstraatjes met grootse houten herenhuizen uit de Ottomaanse tijd, een pauze bij het iconische Splendid Palace Hotel met zijn witte houten gevel en dubbele koepels, en een kronkelende klim richting Aya Yorgi. Tussendoor is er tijd voor een vislunch aan zee, een zwempartij als het seizoen het toelaat en ontspannen mensen kijken tussen fietsen en stille elektrische karretjes.

• Het Lunaparkplein (Birlikplein) en de art-nouveau veerterminal, het kloppende hart van het eiland
• Straten met houtgesneden köşk-herenhuizen, veel ervan meer dan een eeuw oud, en het Splendid Palace Hotel uit 1908
• De klim naar de Grieks-orthodoxe Sint-Joriskerk (Aya Yorgi) op de hoogste heuvel van het eiland
• Pijnbossen, verborgen baaitjes en zwemplekken rond de rand van het eiland
• Een ontspannen lunch aan het water met gegrilde vis en meze
• Optioneel rondje sightseeing met elektrisch karretje langs de oude herenhuizen en lommerrijke bosweggetjes

Aya Yorgi: het wensenklooster op de heuveltop

Het Grieks-orthodoxe klooster Hagios Georgios Koudounas (Sint-Joris van de Klokken) bekroont Yücetepe, het hoogste punt van Büyükada op ongeveer 200–203 meter — het hoogste plekje van de hele archipel. Er stond hier waarschijnlijk al een klooster in de 10e eeuw; nadat een monnik genaamd Isaiah het herbouwde na de herontdekking van een heilig icoon in 1751–52, werd het in 1760 officieel erkend, en de huidige kerk dateert uit 1897. De wandeling omhoog vanaf het Lunaparkplein is ongeveer 750 meter gestage geplaveide klim, waar de meeste mensen 20 tot 30 minuten over doen. Pelgrims binden een kleurrijke draad aan een struik aan de voet en rollen die in stilte helemaal naar boven af, terwijl ze één enkele wens met zich meedragen.

Heybeliada: het rustigere tweede eiland

Veel volledige dagtochten combineren Büyükada met Heybeliada (Grieks: Halki), het op een na grootste eiland en merkbaar rustiger. De beboste heuvels herbergen twee historische bezienswaardigheden: de Marineschool, in 1773 opgericht als de Ottomaanse opleiding voor scheepsbouwkunde, en het Theologisch Seminarie van Halki, opgericht op 1 oktober 1844. Ooit het meest vooraanstaande Grieks-orthodoxe seminarie ter wereld — het leidde bijna duizend afgestudeerden op, onder wie twaalf patriarchen zoals Bartholomeüs I — staat het sinds 1971 gesloten, al is er hernieuwde hoop dat het weer opengaat. De pijnbossen, zwembaaien en de boulevard aan het water van Heybeliada vormen een serene tegenhanger van het drukke Büyükada.

Beste seizoen en timing

Het late voorjaar (mei–juni) en het vroege najaar (september–oktober) zijn ideaal: warm genoeg om te zwemmen, mild genoeg om Aya Yorgi comfortabel te beklimmen, en zonder de drukte van de piek in juli, wanneer dagjesmensen uit de stad elke veerboot volpakken. Hartje zomer is heet en druk, terwijl de winter sfeervol en bijna verlaten is, maar wel koeler en winderiger, met minder café- en bootactiviteit. Begin vroeg — de eerste veerboten vertrekken vóór 06:00 uur en het ochtendlicht is het mooist voor de klim en de foto's — en probeer een boot terug te nemen halverwege of laat in de middag, voordat de avondspits voor de terugreis op gang komt.

• Voorjaar en vroeg najaar: de beste balans tussen weer, zwemmen en kleinere menigten
• Hartje zomer: het warmste water maar de drukste veerboten en pleinen
• 23 april (Sint-Jorisdag): onvergetelijke bedevaart, maar extreme drukte
• Winter: rustig en sfeervol, minder voorzieningen, neem een winddichte laag mee
• Houd in weekenden en op feestdagen altijd extra tijd aan voor de terugreis met de veerboot

Wat aan te trekken en mee te nemen

Comfortabele dichte wandelschoenen zijn essentieel — de kasseien en de klim naar Aya Yorgi zijn genadeloos op sandalen. Neem een hoed, zonnebril en zonnebrandcrème mee, want een groot deel van het pad op de heuveltop ligt open en onbeschut. Pak vanaf mei zwemkleding en een handdoek in, plus een dunne laag voor het winderige veerbootdek, zelfs in de zomer. Als u van plan bent de kloosterkerk binnen te gaan, kleed u dan bescheiden met bedekte schouders en knieën, zoals u dat bij elke gebedsplaats zou doen. Een hervulbare waterfles is handig tijdens de klim, al houden wij gekoeld water in het voertuig.

Voor wie deze dag geschikt is

Dit is een heerlijk flexibele dag. Stellen komen voor de romantiek van houten herenhuizen en zonsondergangen op de veerboot; gezinnen genieten van de fietsen, stranden en het bijzondere van een stad zonder auto's; geschiedenisliefhebbers smullen van de Byzantijnse, Ottomaanse en Grieks-orthodoxe lagen en van de jaren 1929–1933 die Trotski hier in ballingschap doorbracht. Het enige aandachtspunt is de klim naar Aya Yorgi, die steil genoeg is om iedereen met een beperkte mobiliteit of jonge kinderen uit te dagen — maar die is volledig optioneel. Een elektrisch karretje kan u de herenhuizen en bossen op zeeniveau laten zien en houdt de dag zo gemakkelijk en toegankelijk voor alle leeftijden.