Demre · Myra · Kekova — St. Nicholas & de Verzonken Stad

Drie bedrijven Lycische geschiedenis op een enkele dag

Weinig dagtochten aan de Turkse kust proppen zoveel in een kort stuk kustlijn als Demre en Kekova. Op één route loop je door de Byzantijnse kerk die het graf van de echte Sint-Nicolaas herbergt, sta je onder huisvormige graven die recht in een klif zijn uitgehouwen door een volk dat tweeduizend jaar geleden verdween, en glijd je vervolgens in een boot over de verzonken muren en trappen van een Lycische stad die door een aardbeving onder de zee is geduwd. Het is geschiedenis die je in drie lagen kunt lezen — Lycisch, Romeins, Byzantijns — allemaal binnen een paar kilometer van het moderne stadje Demre, in het district Kas van de provincie Antalya. De meeste bezoekers vertrekken verrast over hoeveel ze niet wisten.

Wie Sint-Nicolaas werkelijk was

De man achter de Kerstman was een bisschop van vlees en bloed. Nicolaas werd rond 270 geboren in het nabijgelegen Patara en werd bisschop van Myra, de Lycische stad onder het huidige Demre, om rond 343 te sterven. Hij werd gevangengezet tijdens de vervolgingen onder keizer Diocletianus en kwam vrij toen Constantijn het christendom legaliseerde. Verhalen over zijn heimelijke vrijgevigheid en zijn bescherming van kinderen en zeelieden verspreidden zich door heel Europa, en Nederlandse en Duitse tradities vormden zijn naam langzaam om tot Santa Claus. De kerk die je bezoekt werd in de 6e eeuw gebouwd boven een eerder heiligdom waar hij werd begraven. In 1087 voerden Italiaanse kooplieden uit Bari het grootste deel van zijn relieken weg, en daarom staat het graf hier leeg zonder zijn beroemde bewoner.

In de Sint-Nicolaaskerk

De kerk ligt ongeveer een meter onder het huidige straatniveau — eeuwen van slib uit de Demre-beek hebben haar geleidelijk bedolven, wat haar ironisch genoeg juist heeft helpen bewaren. Na een achttien maanden durende restauratie door de overheid heropende ze in mei 2023, met een beschermend dak over het hele bouwwerk, geconserveerde wandfresco's en opnieuw gelegde vloermozaïeken. Binnen zie je Byzantijnse fresco-fragmenten van heiligen, fijn bewerkte marmeren bevloering in opus sectile, en de uitgehouwen kalkstenen sarcofaag die lange tijd met Nicolaas in verband is gebracht, weggestopt in een zijkapel. De opgravingen gaan door: in december 2024 ontdekten archeologen een tweede sarcofaag, begraven onder de mozaïekvloer in een bijgebouw, en het dateringsonderzoek loopt nog om te toetsen of dit zijn oorspronkelijke graf markeert.

Myra: rotsgraven en het grootste theater van Lycië

Op korte rijafstand van de kerk leveren de ruïnes van het oude Myra het meest filmische moment van de tocht. Twee klifwanden zijn als honingraat doorzeefd met Lycische rotsgraven die zijn uitgehouwen als miniatuurhuizen — compleet met gebeeldhouwde balken, deuren en ramen — omdat de Lyciërs hun graven bouwden naar het beeld van hun houten huizen, in de overtuiging dat de doden naar het hiernamaals reisden. Het beroemde Leeuwengraf toont nog steeds reliëfs van een familie. Daarnaast staat het best bewaarde Romeinse theater van Lycië, met plaats voor zo'n 11.000 toeschouwers; het werd in 141 n.Chr. verwoest door een aardbeving en herbouwd. Je kunt door de overwelfde gangen dwalen en de tribunes beklimmen, met de graven die in het namiddaglicht boven je hoofd oplichten.

• Twee necropolen: de indrukwekkende "rivier"-klifwand bij het theater en een tweede "zee"-groep in de buurt
• Grafgevels bootsen Lycische houten huizen na — let op de gebeeldhouwde dakbalken en raamkozijnen
• Het toneelgebouw van het theater ligt bezaaid met gebeeldhouwde maskers en reliëfs die een aandachtige blik verdienen
• Reken hier op minstens 60 tot 90 minuten; de klim naar de tribunes beloont je met het volledige grafpanorama
• Myra bestond al uiterlijk in de 5e eeuw v.Chr. en was een van de zes leidende steden van Lycië

Kekova en de verzonken stad Simena

Het stuk per boot is wat mensen zich het meest herinneren. In de 2e eeuw n.Chr. liet een krachtige aardbeving de zuidelijke oever van het toen Dolichiste genaamde eiland onder de waterlijn zakken, waardoor een Lycische nederzetting overspoeld werd. Vandaag kijk je vanaf het dek van een boot door buitengewoon helder turquoise water neer op trappen die in het niets afdalen, funderingsmuren, deuropeningen en gebroken kruiken die op de zeebodem rusten. Boten vertragen en pauzeren vaak boven de mooiste gedeelten. Zwemmen en duiken pal boven de ruïnes zijn verboden om ze te beschermen, dus de plek wordt van bovenaf bewonderd — veel boten hebben kijkpanelen in de romp om het zicht bij rustig weer te verscherpen.

Kaleköy (Simena) en zijn kasteel

De meeste tochten meren aan bij Kaleköy, het kleine autovrije dorpje gebouwd op het oude Simena, dat alleen per boot of voetpad bereikbaar is. Een steile weg klimt langs tuinen waar Lycische sarcofagen tussen de bloemen leunen, omhoog naar een middeleeuws kasteel dat de heuvel bekroont. Vanaf de muren krijg je een weids uitzicht over het eiland Kekova en de baaien, en binnenin ligt het kleinste antieke theater van Lycië, in de rots uitgehakt voor slechts een paar honderd toeschouwers. Boten stoppen ook om te zwemmen en te snorkelen in beschutte inhammen zoals Aquariumbaai en Tersanebaai, waar een half verzonken Byzantijnse apsis aan de waterrand staat.

Een realistisch verloop van de dag

Een comfortabel ritme voor een hele dag begint vroeg, om de hitte en de drukte van de touringcars voor te zijn. De afstanden zijn klein — van Kas naar Demre is het ongeveer 40 minuten, en de vertrekpunten voor de boot bij Üçağız of de haven van Demre liggen over de weg slechts 20 tot 30 minuten uit elkaar. Een typische dag ziet er zo uit, al kan een privéchauffeur de volgorde aanpassen om de drukste momenten bij elke stop te ontwijken.

• Ochtend: de Sint-Nicolaaskerk bij opening, voordat de touringcars arriveren
• Halverwege de ochtend: het oude Myra — rotsgraven en het Romeinse theater
• Rond het middaguur: transfer naar de haven van Üçağız en aan boord van de Kekova-boot
• Vroege namiddag: glijden over de verzonken stad, daarna aanmeren bij Kaleköy voor de klim naar het kasteel
• Namiddag: zwem- en snorkelstop in een rustige baai; lunch aan boord of in het dorp
• Late namiddag: terug naar de haven en een ontspannen rit terug

Beste tijd om te gaan

Mei, juni, september en oktober zijn de ideale periodes: warme, zonnige dagen, een zee die nog aangenaam is om in te zwemmen, en veel minder drukte dan in de piek van juli-augustus, wanneer zowel de middaghitte als het toeristenverkeer pieken. De lente brengt wilde bloemen over de Lycische heuvels en de koelste omstandigheden om tussen de ruïnes rond te klauteren. Het water van Kekova is het helderst en de verzonken stad het best zichtbaar op rustige, heldere dagen, dus een voorspelling van bestendig weer telt zwaarder dan precies de maand. Vermijd de winter het best: het is koeler en natter, sommige bootdiensten liggen stil, en het licht is slecht om de onderwaterruïnes te zien.

Wat mee te nemen en voor wie het geschikt is

Dit is voor de meeste mensen een makkelijke tocht, maar de dag combineert ruïnes, een steile dorpsklim en tijd op het water, dus houd rekening met alle drie. Stellen zijn dol op de boot en de fotogenieke graven; gezinnen komen goed aan hun trekken omdat kinderen echt gegrepen worden door een werkelijk verzonken stad en een Sinterklaasverband waar ze in kunnen staan. Wees realistisch over mobiliteit: de tribunes van Myra's theater en het pad naar het kasteel van Simena betekenen ongelijke steen en treden, al zijn de kerk en de boot zelf grotendeels toegankelijk.

• Zonbescherming: hoed, zonnebril, crème met hoge SPF — er is weinig schaduw op de boot of bij Myra
• Zwemkleding en een handdoek voor de stop bij de baai; waterschoenen helpen bij rotsachtige instappunten
• Stevige schoenen met grip voor het theater en de klim naar het kasteel van Simena
• Schouders en knieën bedekt voor de kerk uit respect, ook al is het een museum
• Contant geld in Turkse lira voor de dorpscafés, het kasteel en de toegang tot de kerk
• Water en een dun extra laagje; de bries op het water kan koel aanvoelen, zelfs op hete dagen

Waarom een privétour van deur tot deur hier beter werkt

Deze route straft starre schema's af. In een touringcar met 40 stoelen arriveer je bij de kerk en Myra op het drukste moment, wacht je bij elke stop op de traagste passagier en bereik je de boot wanneer tientallen anderen dat ook doen. Met een privé-Mercedes en een chauffeur-gids vertrek je vroeg om de kerk leeg aan te treffen, blijf je bij de graven hangen wanneer het licht het mooist is, en stap je op een rustiger moment op de boot. Het ophalen van deur tot deur bij je hotel maakt het vroege geschuifel bij het verzamelpunt overbodig, en je kunt pauzeren voor een koffie, een uitzichtpunt of een langere zwempartij zonder met een hele bus te onderhandelen. De geschiedenis is dezelfde; de dag is rustiger en helemaal van jou.