Cappadocia 2 dni — Kominy wróżek i balon o wschodzie słońca

Krajobraz, który wygląda jak zmyślony, i niebo mu dorównujące

Kapadocja to jedno z tych miejsc, na które zdjęcia niemal nie przygotowują. Na wysokim środkowoanatolijskim płaskowyżu w Turcji, około 1000 metrów nad poziomem morza, doliny najeżone są bladymi kamiennymi iglicami, żebrowanymi klifami i stożkowatymi słupami, które miejscowi nazywają peri bacalari, kominami wróżek. Dodaj do tego niebo o wschodzie słońca wypełniające się setką balonów na ogrzane powietrze, a otrzymasz jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków na świecie. Ten dwudniowy program właściwie łączy geologię z lotami balonem: pełny dzień zwiedzania Goreme, Uchisar i miasta podziemnego, nocleg w regionie, a następnie start o świcie wraz z balonami, zamiast pośpiesznej jednodniowej wycieczki, która pomija najlepszą część.

Skąd wziął się kamień: 10 milionów lat wulkanów i wiatru

Te kształty to nie folklor, lecz fizyka. Mniej więcej 10 do 15 milionów lat temu wulkany Erciyes, Hasan i Golludag wielokrotnie wybuchały, pokrywając płaskowyż grubą warstwą popiołu i pumeksu. Materiał ten stwardniał w tuf, miękką, łatwo erodującą skałę wulkaniczną, podczas gdy późniejsze potoki lawy pozostawiły na wierzchu twardszą czapę z bazaltu. Przez miliony lat wiatr, deszcz i topniejący śnieg zdzierały miękki tuf, ale wszędzie tam, gdzie na szczycie spoczywał twardy bazaltowy głaz, osłaniał on kolumnę pod sobą. Rezultatem jest komin wróżki: wysoki słup z tufu w czapce z ciemniejszego kamienia niczym grzyb. Ta sama miękkość pozwoliła ludziom wykuwać domy, kościoły i całe miasta wprost w skale.

Muzeum na wolnym powietrzu w Goreme: klasztorne miasto wykute w klifach

Muzeum na wolnym powietrzu w Goreme, wpisane przez UNESCO w 1985 roku jako część Parku Narodowego Goreme i Skalnych Stanowisk Kapadocji, to dawny kompleks klasztorny złożony ze skalnych kościołów, kaplic i refektarzy wykutych mniej więcej między IV a XIII wiekiem. Pierwsi chrześcijanie, a później bizantyjscy mnisi drążyli świątynie w klifach, a następnie je malowali. Najsłynniejszym jest Karanlik Kilise, Ciemny Kościół, nazwany tak od jedynego małego okna, które nie wpuszczało światła i przez przypadek zachowało jego barwy. Jego freski z XI–XII wieku przedstawiają Narodzenie, Chrzest, Ostatnią Wieczerzę, Ukrzyżowanie oraz Chrystusa na tronie w żywych błękitach i ochrach.

Miasta pod ziemią: Derinkuyu, Kaymakli i 18 poziomów w dół

Kapadoccy mieszkańcy nie tylko drążyli w górę. Pod równinami kryją się wielopoziomowe miasta podziemne, wykopane w tym samym miękkim tufie i wykorzystywane jako schronienia w czasach najazdów i wojen. Derinkuyu jest najgłębsze, sięgając około 85 metrów na 18 poziomach, z których osiem jest dostępnych dla zwiedzających, ze stajniami, magazynami, tłoczniami wina, kaplicami, studniami i szybem wentylacyjnym o głębokości około 55 metrów. Tunele podobno łączyły je niegdyś z Kaymakli, szerszym i łagodniejszym z dwóch, oddalonym o około 8 do 9 kilometrów. Prawdopodobnie zapoczątkowane przez Frygów i ogromnie rozbudowane w epoce bizantyjskiej, miasta te mogły dać schronienie tysiącom ludzi, zamknięte za wielkimi toczącymi się kamiennymi drzwiami.

Uchisar: najwyższy punkt i najlepsza panorama

Zamek Uchisar nie jest zamkiem w średniowiecznym europejskim znaczeniu, lecz pojedynczym kolosalnym ostańcem z tufu, podziurawionym tunelami, pomieszczeniami i gołębnikami, wykorzystywanym i przystosowywanym od czasów bizantyjskich. Wznosząc się około 60 metrów nad wioską, jest najwyższym punktem w regionie, a wspinaczka na szczyt zapewnia panoramę 360 stopni na Dolinę Gołębi, pola kominów i, w pogodny dzień, ośnieżony stożek góry Erciyes na horyzoncie. To najlepsze miejsce, by pojąć, jak cały krajobraz łączy się w całość, oraz ulubiony punkt do obserwowania z ziemi balonów dryfujących o świcie.

Realistyczny plan dwóch dni

• Dzień 1, rano: odbiór spod drzwi w Antalyi i podróż na północ, około 540 do 590 km i 8 do 9 godzin, dawnym Jedwabnym Szlakiem mijając seldżuckie karawanseraje, z postojami przerywającymi drogę.
• Opcjonalne postoje po drodze: Konya, miasto Rumiego i Muzeum Mevlany, lub rozległa biało-różowa przestrzeń jeziora Tuz, wielkiego słonego jeziora Turcji.
• Dzień 1, późne popołudnie: przyjazd w okolice Goreme lub Urgup, zameldowanie w hotelu w stylu jaskiniowym i odpoczynek przed zachodem słońca nad dolinami.
• Dzień 2, przed świtem: opcjonalny odbiór na balon mniej więcej godzinę przed wschodem słońca; sam lot trwa około 50 do 75 minut, a całe przeżycie blisko trzy godziny.
• Dzień 2, późny ranek: Muzeum na wolnym powietrzu w Goreme i Ciemny Kościół, następnie Uchisar dla panoramy.
• Dzień 2, południe do popołudnia: miasto podziemne (Kaymakli lub Derinkuyu) i dolina kominów wróżek przed powrotną podróżą na południe.

Balon: dlaczego odbywa się tylko o świcie

Balony w Kapadocji latają o pierwszym brzasku i tylko wtedy, z twardego, fizycznego powodu: wiatry przyziemne są najspokojniejsze w godzinie przed wschodem słońca, a gdy słońce ogrzeje ziemię, prądy termiczne czynią powietrze nieprzewidywalnym. Turecki urząd lotnictwa cywilnego wstrzymuje loty pasażerskie, gdy wiatr przy gruncie przekracza około 10 węzłów, co najpewniej spełnione jest w tym wąskim oknie świtu. W środku lata pierwsze balony wzbijają się około 04:30; w głębokiej zimie bliżej 07:00 do 07:30. Zwykle startują dwie fale, tuż przed i tuż po wschodzie słońca. Loty są naprawdę zależne od pogody i mogą zostać odwołane danego ranka ze względów bezpieczeństwa, z przełożeniem terminu lub zwrotem pieniędzy zamiast ryzykownego startu.

Najlepsza pora roku i pora dnia

Balony latają przez cały rok, ale maj, czerwiec, wrzesień i październik to złoty środek: stabilne powietrze, czyste niebo i komfortowa pogoda na spacery w ciągu dnia po muzeum i dolinach. Lato jest niezawodne do lotów, ale gorące w południe na szlakach. Zima, mniej więcej od grudnia do lutego, przynosi najbardziej magiczny widok, kominy wróżek przyprószone śniegiem, ale również minusowe świty od około minus 5 do 5 stopni Celsjusza i największe ryzyko odwołania z powodu pogody. Niezależnie od pory roku przeżycie skupia się wokół świtu, więc wczesne pójście spać przed lotem ma większe znaczenie, niż ludzie się spodziewają.

Co założyć i co zabrać

• Pełne, solidne buty zarówno do kosza balonu, jak i na nierówne, zakurzone skalne ścieżki; żadnych sandałów ani obcasów w koszu.
• Warstwy, które można zdjąć: o świcie jest zimno nawet latem, a dzień szybko się ociepla, gdy zaczynasz spacerować po dolinach.
• Zimą porządny ocieplany płaszcz, czapka i rękawice oraz wodoodporne buty, jeśli leży śnieg.
• Ochrona przed słońcem, kapelusz i woda na otwarte, pozbawione cienia muzeum i Uchisar.
• Gotówka lub karta na osobne bilety do Ciemnego Kościoła i miasta podziemnego, które nie zawsze są wliczone.
• Coś do związania długich włosów w pobliżu palników balonu oraz aparat lub telefon, który zabezpieczysz paskiem.

Dla kogo jest ta wycieczka

Ta podróż wynagradza pary goniące za kultowym wschodem słońca, fotografów oraz ciekawych podróżników, którzy chcą mieć historię pod stopami, a nie tylko punkt widokowy. Rodziny również dobrze się odnajdują; dzieci zwykle fascynują wykute miasta i unoszące się balony, choć większość operatorów ustala minimalny wiek i wzrost do lotu, więc sprawdź to wcześniej. Szczere zastrzeżenia dotyczą sprawności ruchowej: miasta podziemne oznaczają schylanie się, schody i ciasne tunele, a kosz balonu wymaga wgramolenia się i stania przez cały lot. Z tymi uwagami program łatwo się dostosowuje, ponieważ każdy, kto woli pominąć zejście pod ziemię, może pozostać na powierzchni, nie tracąc najważniejszych atrakcji.

Dlaczego prywatny samochód bije tu autokar

Trasa z Antalyi do Kapadocji jest długa i właśnie tam prywatny Mercedes spod drzwi do drzwi z kierowcą-przewodnikiem pokazuje swoją przewagę nad 40-osobowym autokarem. Wyruszasz, kiedy chcesz, zatrzymujesz się w Konyi lub nad jeziorem Tuz na własnych zasadach, a nie według sztywnego rozkładu, i docierasz do hotelu bez łańcucha odbiorów i przesiadek przy drodze. Drugiego dnia sam ustalasz tempo zwiedzania Goreme, miasta podziemnego i Uchisaru, zamiast czekać na najwolniejszego z pięćdziesięciu obcych ludzi, a jeśli lot balonem zostanie odwołany, możesz po prostu przeorganizować poranek. Przy dwudniowej wycieczce tak daleko od bazy wygoda i elastyczność są sednem, a nie luksusem.