Zielona Trasa Kapadocji — Dolina Ihlara i Derinkuyu

Czym jest Zielona Trasa i dlaczego warto jej poświęcić cały dzień

Wycieczki po Kapadocji są oznaczane kolorami według tras. Zielona Trasa kieruje się na południe i zachód od Goreme, z dala od muzeów kominów wróżek pod gołym niebem, ku geologicznym i historycznym gigantom regionu: podziemnemu miastu Derinkuyu, kanionowi Doliny Ihlara i skalnemu Klasztorowi Selime. Zamienia pocztówkowe kominy na głębię i dramatyzm, schodząc rano niemal 85 metrów pod ziemię, a po południu prowadząc przez rzeczny wąwóz głęboki na ponad 100 metrów. Atrakcje dzieli 60 do 90 minut jazdy, i właśnie dlatego zwiedzanie ich prywatnie, z jednym kierowcą-przewodnikiem i bez grupy, na którą trzeba czekać, zamienia długi dzień pełen transferów w dzień łatwy.

Derinkuyu: miasto wykute 85 metrów w głąb

Derinkuyu to najgłębiej odkopane podziemne miasto w Turcji, sięgające około 85 metrów przez co najmniej osiem wykutych poziomów. Miękki tuf wulkaniczny zaczęto drążyć bardzo wcześnie, a jego początki często wiąże się z Frygijczykami około VIII-VII wieku p.n.e., po czym znacznie rozbudowano je w okresie bizantyjskim jako schronienie podczas wojen arabsko-bizantyjskich. W szczytowym okresie mogło dać schronienie nawet 20 000 osobom wraz z ich zwierzętami gospodarskimi i zapasami. Odkryto je ponownie dopiero w 1963 roku, gdy miejscowy mieszkaniec przebił się przez ścianę podczas remontu domu i znalazł za nią przejście.

• Szyby wentylacyjne, które wciąż doprowadzają świeże powietrze na wszystkie osiem poziomów
• Ogromne okrągłe kamienne drzwi, które toczono w poprzek przejść, by zamknąć miasto od wewnątrz
• Stajnie, prasy do wina i oliwy, kuchnie, piwnice magazynowe i refektarze
• Kaplice oraz kościół na planie krzyża wykute głęboko pod ziemią
• Sieć tuneli, która niegdyś łączyła je z pobliskim podziemnym miastem Kaymakli

Dolina Ihlara: wędrówka wąwozem rzeki Melendiz

Z Derinkuyu dzień przenosi się do Doliny Ihlara, kanionu o długości około 14 km wyżłobionego przez rzekę Melendiz, ze ścianami wznoszącymi się znacznie powyżej 100 metrów. Od głównego centrum dla zwiedzających schody liczące około 360 stopni sprowadzają was na dno doliny, gdzie szlak biegnie wzdłuż rzeki pod topolami i wierzbami. Klify kryją ponad 100 wykutych w skale kościołów pochodzących mniej więcej z VII do XIII wieku, wiele z nich wciąż żywych od fresków. Standardowa wycieczka pokonuje łagodny odcinek nad rzeką, a nie cały kanion, więc tempo pozostaje spokojne i zacienione.

W pobliżu północnego wejścia dochodzicie do kościoła Agacalti, kaplicy Pod Drzewem, nazwanej od dużego drzewa, które niegdyś rosło u jej wejścia. Zbudowana mniej więcej w IX-XI wieku we wczesnym stylu bizantyjskim, mieści jedne z najbarwniejszych fresków w dolinie, malowanych w odcieniach jadeitowej zieleni, lazurowego błękitu, złotej żółci i głębokiej czerwieni. Na jej wykutym sklepieniu zachowały się sceny Zwiastowania, Narodzenia oraz Ucieczki do Egiptu. To prawdziwy klejnot, a na wycieczce prywatnej możecie stać i mu się przyglądać, zamiast być poganianymi dalej.

Obiad w Belisirma i Klasztor Selime

Spacer nad rzeką kończy się w pobliżu Belisirma, niewielkiej rolniczej wsi, w której restauracje ustawiają stoliki tuż przy strumieniu Melendiz, czasem na pomostach nad wodą. Obiad w tym miejscu przebiega bez pośpiechu i jest w pełni zasłużony. Później droga prowadzi do Selime, gdzie dolina otwiera się przy Klasztorze Selime, największym religijnym kompleksie wykutym w skale w Kapadocji. Wydrążony w wysokich stożkach od około VIII wieku, jest pionowym labiryntem złożonym z bazyliki wielkości katedry, kuchni, stajni i pomieszczeń mieszkalnych, wszystkich wykutych w skale. Rozległy, nieziemski krajobraz wokół niego bywa często porównywany do pustynnych światów Gwiezdnych Wojen.

• Nawa bazyliki wielkości katedry, wykuta wprost w skalnym stożku
• Okopcona sadzą jaskiniowa kuchnia z wysokim stożkowym kominem wykutym nad głową
• Stajnie z wykutymi korytami do karmienia i stromymi schodami wewnętrznymi
• Otwarte galerie i balkony z dalekimi widokami z powrotem na dolinę

Dolina Gołębi i powrót do hotelu

W drodze powrotnej wycieczka zwykle zatrzymuje się przy panoramie Doliny Gołębi, wąwozu o długości około 3 km ciągnącego się między Goreme a położonym na wzgórzu miasteczkiem Uchisar. Bierze ona swą nazwę od tysięcy gołębników wykutych w miękkich klifach: przez stulecia miejscowi zbierali odchody jako nawóz do winnic i sadów, a nawet jako składnik barwnika do fresków w jaskiniowych kościołach. W punkcie widokowym Uchisar stoi słynne drzewo życzeń, obwieszone niebiesko-białymi amuletami nazar, które mają chronić przed złym okiem, ulubiony ostatni przystanek na zdjęcia przed powrotem do hotelu.

Najlepsza pora roku, harmonogram i czego się spodziewać

Wiosna (kwiecień-maj) i jesień (wrzesień-październik) są idealne: kanion jest zielony lub złoty, temperatury są przyjemne, a światło sprzyja zdjęciom. Lato jest cieplejsze, ale wąwóz pozostaje zacieniony i chłodny przy wodzie, podczas gdy w Derinkuyu utrzymuje się stała chłodna temperatura około 13-15 stopni C przez cały rok, więc w upalny dzień jest to mile widziana ucieczka. Spodziewajcie się pełnych ośmiu do dziewięciu godzin wraz z transferami, z typowym odbiorem w późnych godzinach porannych. Ponieważ wycieczka jest prywatna, możecie przesunąć godzinę startu lub zmienić kolejność przystanków, by wyprzedzać grupy z autokarów.

W co się ubrać, co zabrać i dla kogo jest ta wycieczka

• Zakryte buty do chodzenia lub sportowe z dobrą przyczepnością na wilgotne tunele, brzeg rzeki i skalne stopnie Selime
• Lekka warstwa odzieży lub polar do chłodnego podziemnego miasta oraz kapelusz przeciwsłoneczny i krem z filtrem na kanion i punkty widokowe
• Woda (butelki mamy na pokładzie) i mała przekąska, jeśli idziecie szybkim tempem
• Aparat lub telefon z zapasem miejsca, freski i Selime są bardzo fotogeniczne
• Gotowość na około 360 stopni w dół i z powrotem w Ihlara oraz nieco schylania się w Derinkuyu

Ten dzień nadaje się dla rodzin z pewnie stąpającymi dziećmi, aktywnych par i ciekawych historii podróżników; spacer kanionem jest łagodny, a podziemne miasto fascynuje dzieci bez końca. Mniej idealny jest dla osób z poważnymi ograniczeniami ruchowymi lub silnym lękiem przed zamkniętymi przestrzeniami, ze względu na schody i ciasne przejścia. Ponieważ wycieczka jest prywatna, to właśnie takie rzeczy możemy dostosować: skrócić spacer, pominąć najgłębsze poziomy lub dodać czas tam, gdzie najlepiej się bawicie. Powiedzcie kierowcy-przewodnikowi, a dzień ułoży się wokół was, a nie wokół harmonogramu.