Demre · Myra · Kekova — Św. Mikołaj i zatopione miasto

Trzy akty historii Licji w ciągu jednego dnia

Niewiele jednodniowych wycieczek na tureckim wybrzeżu mieści tyle atrakcji na tak krótkim odcinku linii brzegowej, co Demre i Kekova. Na jednej trasie przechodzisz przez bizantyjski kościół, w którym znajduje się grobowiec prawdziwego Świętego Mikołaja, stajesz pod grobowcami w kształcie domów wykutymi wprost w klifie przez lud, który zniknął dwa tysiące lat temu, a następnie płyniesz łodzią nad zatopionymi murami i schodami licyjskiego miasta, które trzęsienie ziemi wepchnęło pod wodę. To historia, którą można odczytać w trzech warstwach - licyjskiej, rzymskiej i bizantyjskiej - a wszystko to w odległości kilku kilometrów od współczesnego miasta Demre, w dystrykcie Kaş w prowincji Antalya. Większość odwiedzających wyjeżdża zaskoczona tym, jak wiele rzeczy nie wiedziała.

Kim naprawdę był Święty Mikołaj

Człowiek kryjący się za postacią Świętego Mikołaja był biskupem z krwi i kości. Mikołaj urodził się około 270 roku w pobliskiej Patarze i został biskupem Myry, licyjskiego miasta leżącego pod dzisiejszym Demre, a zmarł około 343 roku. Został uwięziony podczas prześladowań za czasów cesarza Dioklecjana i uwolniony, gdy Konstantyn zalegalizował chrześcijaństwo. Opowieści o jego potajemnym obdarowywaniu prezentami oraz opiece nad dziećmi i żeglarzami rozprzestrzeniły się po całej Europie, a holenderskie i niemieckie tradycje powoli przekształciły jego imię w Santa Claus. Kościół, który zwiedzasz, został zbudowany w VI wieku nad wcześniejszą świątynią, w której go pochowano. W 1087 roku włoscy kupcy z Bari wywieźli większość jego relikwii, dlatego tutejszy grobowiec stoi pusty, pozbawiony swego słynnego lokatora.

Wewnątrz kościoła Świętego Mikołaja

Kościół znajduje się około metra poniżej dzisiejszego poziomu ulicy - stulecia mułu naniesionego przez strumień Demre stopniowo go zasypały, co paradoksalnie pomogło go zachować. Po trwającej 18 miesięcy rządowej renowacji został ponownie otwarty w maju 2023 roku, z dachem ochronnym nad całą konstrukcją, zakonserwowanymi freskami ściennymi i na nowo ułożonymi mozaikami posadzkowymi. W środku można zobaczyć bizantyjskie fragmenty fresków przedstawiających świętych, misterne marmurowe posadzki w technice opus sectile oraz wykuty z wapienia sarkofag od dawna kojarzony z Mikołajem, ukryty w bocznej kaplicy. Wykopaliska trwają nadal: w grudniu 2024 roku archeolodzy odkryli drugi sarkofag pochowany pod mozaikową posadzką w aneksie, a prace nad datowaniem są w toku, by sprawdzić, czy oznacza on jego pierwotny grób.

Myra: grobowce skalne i największy teatr w Licji

Niedaleko od kościoła ruiny starożytnej Myry dostarczają najbardziej filmowego momentu wycieczki. Dwie ściany klifu są usiane jak plaster miodu licyjskimi grobowcami wykutymi w skale w formie miniaturowych domów - z wykutymi belkami, drzwiami i oknami - ponieważ Licyjczycy budowali swoje grobowce tak, by odzwierciedlały ich drewniane domy, wierząc, że zmarli udają się w podróż do życia pozagrobowego. Słynny Grobowiec Lwa wciąż ukazuje płaskorzeźby rodziny. Obok znajduje się najlepiej zachowany rzymski teatr w Licji, mieszczący około 11 000 widzów; został zniszczony przez trzęsienie ziemi w 141 roku n.e. i odbudowany. Można przejść się sklepionymi korytarzami i wspiąć się po widowni, podczas gdy grobowce jarzą się w górze w popołudniowym świetle.

• Dwie nekropolie: dramatyczna ściana klifu „rzecznego” przy teatrze oraz druga grupa „morska” w pobliżu
• Fasady grobowców naśladują licyjskie drewniane domy - zwróć uwagę na wykute belki dachowe i ramy okienne
• Budynek sceniczny teatru usiany jest wykutymi maskami i płaskorzeźbami wartymi uważnego obejrzenia
• Przeznacz tu co najmniej 60-90 minut; wspinaczka po widowni nagradza pełną panoramą grobowców
• Myra istniała co najmniej od V wieku p.n.e. i była jednym z sześciu czołowych miast Licji

Kekova i zatopione miasto Simena

Etap łodzią to ta część, którą ludzie zapamiętują najbardziej. W II wieku n.e. potężne trzęsienie ziemi obniżyło południowy brzeg wyspy zwanej wówczas Dolichiste poniżej linii wody, zatapiając licyjską osadę. Dziś, z pokładu łodzi, spoglądasz w dół przez niezwykle przejrzystą turkusową wodę na schody schodzące w nicość, mury fundamentowe, drzwi i potłuczone dzbany spoczywające na dnie morza. Łodzie zwalniają i często zatrzymują się nad najlepszymi odcinkami. Pływanie i nurkowanie bezpośrednio nad ruinami są zabronione, by je chronić, więc miejsce podziwia się z góry - wiele łodzi ma w kadłubie panele widokowe, które wyostrzają widok przy spokojnej pogodzie.

Kaleköy (Simena) i jego zamek

Większość wycieczek cumuje w Kaleköy, maleńkiej wiosce bez samochodów zbudowanej na starożytnej Simenie, dostępnej wyłącznie łodzią lub ścieżką pieszą. Stroma uliczka wspina się obok ogrodów, w których licyjskie sarkofagi pochylają się pośród kwiatów, ku średniowiecznemu zamkowi wieńczącemu wzgórze. Z jego murów rozpościera się rozległy widok na wyspę Kekova i zatoki, a w środku znajduje się najmniejszy starożytny teatr w Licji, wykuty w skale dla zaledwie kilkuset widzów. Łodzie zatrzymują się również, by popływać i ponurkować z rurką w osłoniętych zatoczkach, takich jak Zatoka Akwarium (Aquarium Bay) i Zatoka Tersane (Tersane Bay), gdzie nad brzegiem wody stoi do połowy zatopiona bizantyjska apsyda.

Realistyczny przebieg dnia

Komfortowy rytm całego dnia zaczyna się wcześnie, by uniknąć upału i tłumów z autokarów. Odległości są niewielkie - z Kaş do Demre jest około 40 minut, a punkty odpływu łodzi w Üçağız lub w porcie Demre dzieli zaledwie 20-30 minut jazdy. Typowy dzień wygląda następująco, choć prywatny kierowca może przestawić kolejność, by ominąć najbardziej zatłoczone momenty na każdym przystanku.

• Rano: kościół Świętego Mikołaja na otwarcie, zanim przyjadą autokary wycieczkowe
• Przedpołudnie: starożytna Myra - grobowce skalne i rzymski teatr
• Około południa: przejazd do portu w Üçağız i wejście na łódź do Kekovy
• Wczesne popołudnie: przepłynięcie nad zatopionym miastem, następnie cumowanie w Kaleköy na wspinaczkę do zamku
• Popołudnie: postój na pływanie i nurkowanie z rurką w spokojnej zatoce; obiad na pokładzie lub w wiosce
• Późne popołudnie: powrót do portu i swobodna jazda z powrotem

Najlepszy czas na wyjazd

Maj, czerwiec, wrzesień i październik to idealne okresy: ciepłe, słoneczne dni, morze wciąż przyjemne do pływania i znacznie mniej tłoczno niż w szczycie lipcowo-sierpniowym, gdy gwałtownie rośnie zarówno południowy upał, jak i ruch wycieczkowy. Wiosna przynosi dzikie kwiaty na licyjskich zboczach i najchłodniejsze warunki do wędrówek po ruinach. Woda w Kekovie jest najczystsza, a zatopione miasto najlepiej widoczne w spokojne, jasne dni, więc ustabilizowana prognoza pogody ma większe znaczenie niż dokładny miesiąc. Zimy najlepiej unikać: jest chłodniej i bardziej mokro, część rejsów jest zawieszona, a światło jest słabe do oglądania podwodnych ruin.

Co zabrać i dla kogo to jest

To łatwa wycieczka dla większości osób, ale dzień łączy ruiny, stromą wspinaczkę po wiosce i czas na wodzie, więc zaplanuj wszystkie trzy elementy. Pary uwielbiają łódź i fotogeniczne grobowce; rodziny dobrze sobie radzą, ponieważ dzieci są naprawdę zafascynowane prawdziwym zatopionym miastem i związkiem ze Świętym Mikołajem, w którego wnętrzu mogą stanąć. Bądź realistą co do mobilności: widownia teatru w Myrze i ścieżka do zamku Simena obejmują nierówny kamień i stopnie, choć sam kościół i łódź są w dużej mierze dostępne.

• Ochrona przeciwsłoneczna: kapelusz, okulary przeciwsłoneczne, krem z wysokim filtrem SPF - na łodzi i w Myrze jest niewiele cienia
• Strój kąpielowy i ręcznik na postój w zatoce; buty do wody pomagają przy kamienistych wejściach
• Solidne buty z dobrą przyczepnością na teatr i wspinaczkę do zamku Simena
• Zakryte ramiona i kolana w kościele z szacunku, mimo że jest to muzeum
• Gotówka w tureckich lirach na wiejskie kawiarnie, zamek i wstęp do kościoła
• Woda i lekka warstwa ubrania; bryza na wodzie potrafi być chłodna nawet w upalne dni

Dlaczego prywatna wycieczka „od drzwi do drzwi” sprawdza się tu lepiej

Ta trasa nie wybacza sztywnych harmonogramów. W 40-osobowym autokarze docierasz do kościoła i Myry w najbardziej zatłoczonym czasie, czekasz na najwolniejszego pasażera na każdym przystanku i dopływasz do łodzi, gdy robią to dziesiątki innych. Dzięki prywatnemu Mercedesowi i kierowcy-przewodnikowi wyruszasz wcześnie, by trafić do pustego kościoła, zatrzymujesz się przy grobowcach, gdy światło jest najlepsze, i wsiadasz na łódź w spokojniejszym momencie. Odbiór spod hotelu „od drzwi do drzwi” eliminuje poranne zamieszanie w punkcie zbiórki o świcie, a ty możesz zatrzymać się na kawę, w punkcie widokowym czy na dłuższą kąpiel bez negocjowania z całym autobusem. Historia jest ta sama; dzień jest spokojniejszy i należy do ciebie.