Bursa & Uludağ — De eerste Ottomaanse hoofdstad

Bursa: waar het Ottomaanse verhaal begint

Vóór Istanbul, vóór de grote keizerlijke moskeeën aan de Bosporus, was er Bursa. Genesteld op de groene noordelijke hellingen van de berg Uludağ was dit de eerste echte hoofdstad van de Ottomanen, de stad waar Orhan Gazi en zijn opvolgers de instellingen bouwden van een rijk dat zes eeuwen zou standhouden. In Bursa liggen sultan Bayezid I, Mehmed I en Murad II te rusten, hier maakte de zijdehandel fortuinen, en hier staan de vroegste monumenten van de dynastie nog grotendeels intact. Een dag hier is een dag in de bakermat van de Ottomaanse beschaving, tegen een alpiene achtergrond die zijn gelijke niet kent in Turkije.

De Marmarazee oversteken

Bursa ligt ongeveer 150 km ten zuiden van Istanbul, maar de Marmarazee ligt tussen u en de stad, wat mede zorgt voor het gevoel van een echte reis. Twee routes zijn gangbaar. De snelle optie over land kruist de Osman Gazi-brug, geopend op 1 juli 2016 over de Golf van İzmit, met haar overspanning van 2.682 meter; ooit de op drie na langste hangbrug ter wereld, sneed zij de oude omweg rond de golf af en bracht Bursa binnen comfortabele rijafstand. Het klassieke alternatief is de zeeoversteek naar Mudanya of Güzelyalı, ongeveer 90 minuten over het water, gevolgd door zo'n 30 km verder de stad in. Uw chauffeur-gids kiest de route die het beste past bij het verkeer en het weer van die dag.

De Grote Moskee (Ulu Cami)

Uw eerste stop is meestal de Ulu Cami, het spirituele hart van de stad, in opdracht gegeven door sultan Bayezid I en voltooid rond 1399. De legende wil dat Bayezid na de Slag bij Nicopolis in 1396 beloofde twintig moskeeën te bouwen; zijn architecten losten de belofte op in één grote moskee, gekroond met twintig koepels en gedragen door twaalf massieve pijlers. Binnen staat een wasfontein ongebruikelijk genoeg in de gebedsruimte zelf, waarvan het stromende water onder de koepels weerklinkt. De muren vormen een levend museum van islamitische kalligrafie, met zo'n 190 monumentale inscripties van tientallen meesterkalligrafen, wat dit tot een van de fraaiste voorbeelden van vroege Ottomaanse kunst maakt.

De Groene Moskee en het Groene Mausoleum

Een klein eind naar het oosten staat het Yeşil-complex, het meesterwerk van sultan Mehmed I Çelebi, die het rijk herenigde na een bittere strijd met zijn broers. Begonnen in 1412 en grotendeels voltooid in 1419-20 onder de vizier Hacı İvaz Pasha, ontleent de Groene Moskee haar naam aan de groene en blauwe tegels die binnen gloeien. Aan de overkant herbergt het achthoekige Groene Mausoleum Mehmed I, in 1421 voltooid door zijn zoon Murad II. De decoratie hier, afgewerkt door de kunstenaar Ali bin İlyas Ali en zijn 'Meesters van Tabriz', introduceerde de cuerda seca-tegeltechniek in de Ottomaanse bouwkunst, een ambacht dat later uitbloeide tot de befaamde İznik-tegels van de keizerlijke moskeeën van Istanbul.

Koza Han: de herberg van de zijdecocon

Bursa was het westelijke eindpunt van de Zijderoute, en Koza Han, de 'herberg van de zijdecocon', is waar die handel leefde. In opdracht van sultan Bayezid II en geopend in 1491, herbergde deze tweelaagse karavanserai ooit kooplieden uit Iran, Centraal-Azië en China die ruwe zijde kwamen kopen en verkopen; de inkomsten ervan financierden het moskeecomplex van de sultan in Istanbul via het waqf-stichtingssysteem. Vandaag de dag is de met arcades omzoomde binnenplaats, met haar kleine moskeefontein en theetuinen onder plataanbomen, nog altijd een werkende zijdemarkt. Het is de natuurlijke plek om te pauzeren voor Turkse thee en om sjaals, textiel en de befaamde zijde van de stad te bekijken voordat u verder reist.

Cumalıkızık: een 700 jaar oud Ottomaans dorp

Op de lagere hellingen van de Uludağ, ongeveer 10 km van het centrum, ligt Cumalıkızık, een vroeg-Ottomaans dorp dat in de 14e eeuw onder Orhan Gazi werd gesticht en bewoond werd door de Kızık-tak van de Kayı-stam. In 2014 door UNESCO ingeschreven als onderdeel van 'Bursa en Cumalıkızık: de geboorte van het Ottomaanse Rijk', bewaart het zo'n 270 historische huizen, waarvan er ongeveer 180 nog bewoond zijn, gebouwd van breuksteen, hout en leemsteen met felgekleurde bovenverdiepingen die over de smalle geplaveide straatjes hellen. Hier wandelen voelt als zeven eeuwen teruggaan in de tijd. Dorpscafés serveren het beroemde ontbijt van Cumalıkızık, met zelfgemaakte jam, dorpsbrood, eieren en gözleme.

• Geplaveide straatjes, te smal en ongelijk voor touringcars, het best langzaam te voet te verkennen
• Gerestaureerde en bewoonde Ottomaanse huizen met vakwerk en kleurig geverfde gevels
• Een klein dorpsmuseum en de achtergrond van de beboste Uludağ die erachter oprijst
• Traditioneel dorpsontbijt en gözleme bereid op een bakplaat
• Seizoensgebonden kraampjes met jam, gedroogd fruit, moerbeien en handwerk

De berg Uludağ en de kabelbaan

Het natuurlijke hoogtepunt van de dag is de Uludağ, de 'Grote Berg', bij de Ouden bekend als de Mysische Olympus, waar de mythe de goden plaatste die de Trojaanse Oorlog gadesloegen. De teleferik van Bursa klimt vanaf het station Teferruç op zo'n 236 m omhoog naar Sarıalan (ongeveer 1.635 m) en verder naar de hotelzone Oteller op bijna 1.810 m, een rit van 8,8 km die vaak wordt genoemd als een van de langste kabelbaanlijnen ter wereld. De huidige, door Leitner gebouwde lijn opende in juni 2014 met cabines voor acht personen; de volledige beklimming duurt zo'n 22 minuten. Aan de top wachten alpiene lucht, weidse uitzichten over de Marmara-vlakte en de koelte van de hooggelegen weiden, zelfs in de zomer.

Het karakter van de berg verandert volledig met de seizoenen. Van eind december tot in maart is de Uludağ het bekendste skigebied van Turkije, met pistes tussen ongeveer 1.750 en 2.543 m en sneeuw die meters diep kan ophopen. In de lente en zomer veranderen de hellingen in alpenweiden, deel van een nationaal park dat meer dan 700 plantensoorten herbergt over zones van beuk, spar en grove den, oplopend tot jeneverbes en met wilde bloemen bezaaide hooglanden. Welke maand het ook is, de top is merkbaar kouder en winderiger dan de stad eronder, dus laagjes zijn van belang.

Wat te dragen, mee te nemen en te weten

Deze tour combineert heilige plekken, geplaveide dorpsstraatjes en een alpiene top in één dag, dus pak voor alle drie in. De moskeeën zijn actieve gebedsplaatsen: kleed u bescheiden, met schouders en knieën bedekt, en vrouwen dienen een sjaal bij zich te hebben om het hoofd te bedekken; schoenen gaan bij de deur uit, dus makkelijk aan te trekken schoeisel helpt. De ongelijke kasseien van Cumalıkızık belonen stevige, comfortabele schoenen. Voor de Uludağ trekt u laagjes aan en voegt u zonbescherming toe, want het alpenlicht is fel, ook als de lucht koel is. Op deze tour wordt niet gezwommen, dus laat de zwemkleding thuis, maar een hoed, zonnebril en een herbruikbare waterfles zijn altijd de moeite waard.

• Bescheiden kleding en een hoofddoek voor vrouwen bij de moskeeën
• Instapschoenen die makkelijk uitgaan bij de ingang van de moskeeën
• Stevig, comfortabel schoeisel voor de kasseien van Cumalıkızık
• Een warme laag en winddichte jas voor de top van de Uludağ, elk seizoen
• Zonnehoed, zonnebril en zonnebrandcrème met hoge factor voor de berg
• Wat contant geld voor thee, dorpsontbijt en inkopen op de zijdemarkt

Voor wie het geschikt is

Dit is een van de meest lonende dagtochten van Turkije en past bij een breed scala aan reizigers. Liefhebbers van geschiedenis en cultureel ingestelde stellen krijgen een ononderbroken draad van Ottomaans erfgoed van 1326 tot aan de vooravond van de verovering van Constantinopel; gezinnen genieten van de kabelbaan, het dorpsontbijt en de open bergweiden. Het tempo is gematigd in plaats van inspannend, maar de hellingen en treden van Cumalıkızık, en het flink wat wandelen bij de moskeeën, betekenen dat gasten met sterk beperkte mobiliteit met hun chauffeur-gids een lichtere versie moeten plannen. Een privévoertuig maakt dat eenvoudig: het verkort wandelingen, past de volgorde van de stops aan en geeft oudere reizigers en jonge kinderen comfortabele rust tussen de bezienswaardigheden door.